اولین روزهایی که تدریس نجوم را شروع کردم، اشتباهی مرتکب شدم که اگرچه بسیار زود آن را تصحیح کردم اما اثرات آن همچنان در گفتار نوشته های عده زیادی از منجمان وجود دارد.

دایره البروج به چهار ربع تقسیم شده است که به آن در لاتین Quadruplicity می گویند و هر quarter یا ربع از سه برج تشکیل شده است.

برج نخستین هر ربع که معادل برج آغازین هر فصل است منقلب نامیده می شود. نام های دیگر آن متحرک Movable آغازین Cardinal و در سنسکریت چارا با همان معنی هستند.

بروج میانی هر ربع بروج ثابت، Fixed نامیده می شوندکه در سنسکریت نایسارژیک نامیده می شوند.

بروج پایانی هر ربع بروج دوگانه، یا ذوجسدین نامیده می شوند که در سنسکریت استهیرا و در انگلیسی با نامهای dual و Common و گاهی Double boddied نامیده می شوند.

در متون کهن کلمه «منقلب» همان معنی movable به معنی «متحرک» است و این دو یکی هستند. اشتباه من این بود که در آن سالهای دور برای بروج «دوگانه» به اشتباه لفظ «منقلب» را به کار برده بودم. اگرچه سالهاست تلاش کرده ام این اشتباه را جبران کنم اما هنوز عده ای به اشتباه آن را تکرار می کنند و به کار می برند.

توجه داشته باشید که تنها یک لفظ مفرد خطایی در دانش نجوم ایجاد نمی کند اما وقتی آن اصطلاح در متون دیگر در اختیار شما قرار می گیرد موجب اشتباه می شود. مثلا اگر متنی به دست شما برسد که از لفظ منقلب استفاده شده باشد شما ممکن است ندانید که منظور نویسنده بروج ۱-۴-۷-۱۰ است یا ۳-۶-۹-۱۲ و این اشتباه ممکن است به یادگیری اشتباه منجر شود.

متاسفانه بسیاری سایرین نیز از این اشتباه من دنباله روی کردند و علیرغم اینکه سالهاست این مطلب را تصحیح کرده ام همچنان از گوشه و کنار می شنوم که این مطلب به غلط تکرار می شود

به هر حال به سبب این اشتباه عذرخواهی می کنم و امیدوارم با این اصلاحیه آنچه بواسطه من نادرست منتشر شده است تصحیح شود.

استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع آزاد است. کلیه نوشته ها حقوق نرم افزار نجومی تشتر متعلق به احسان خازنی است.