ستاره شناسي، نرم افزار نجومي تشتر، دانلود نرم افزار
خطاهای بسیار در نسخه چاپی صور الکواکب
نويسنده : احسان خازنی
تاريخ : 1394/02/28
سطح : مقدماتي

در این نوشته درباره اشتباهات تصحیح و نگارش و غیر قابل اعتماد بودن کتاب صور الکواکب ترجمه خواجه نصیر طوسی که درسال۱۳۸۰ به کوشش بهروز مشیری توسط نشر ققنوس به چاپ رسیده است توضیح داده می شود. کتابی که ای کاش هرگز با این وضع چاپ نمی شد.


 کتاب صور الکواکب نوشته عبدالرحمان صوفی یکی از کتب دقیق در رصد ستارگان است. متاسفانه اشکالات بسیار در نسخه چاپی این کتاب توسط نشر ققنوس وجود دارد. که آنرا غیر قابل استفاده و غیر قابل اعتماد می کند. نخست آنکه مصحح کتاب بدون پرداختن به اصطلاحات٬ واژه های خاص٬ مشکلات احتمالی یا حتا اینکه از چه نسخه هایی بعنوان اساس و بدل استفاده کرده است  تنها به چاپ نسخه ای از دستخط خواجه نصیر بعنوان معرفی نسخه اساس کفایت کرده است. 

اگر از موارد فوق که اصول اولیه تصحیح متون کهن هستند صرف نظر کنیم اشتباهات فاحشی در اعداد و ارقام جداول وجود دارد. بعنوان مثال:

در جدول مربوط به برج حوت در صفحه ۲۰۶ در کنار بروج ستارگان برخی عدد ۱۱ و برخی عدد ۳ نوشته شده است. عدد یازده که نشان دهنده برج حوت است اما عدد ۳ از کجا آمده است ؟ آیا بعضی از ستارگان برج حوت در برج سرطان قرار دارند ؟! 

مثال دیگر:

در صفحه ۱۲۸ در برج حمل برخی ستارگان در ثور و برخی در سرطان هستند! یک ستاره هم در برج ۳۱ است!!


 در صفحه ۱۲۲ نیز تمام کواکب صورت فلکی مثلث در برج ۳۱ هستند!

توضیح: در اصول تقویم نویسی نجومی برج حمل از ۰ و بروج دیگر به توالی ثور =۲  جوزا =۳ سرطان ۴ و ... ادامه پیدا می کنند.

شاید این موارد در ظاهر چند قلم به نظر بیایند اما عمق فاجعه وقتی معلوم می شود که تمام جداول غیر قابل اعتماد می شوند. هیچ کجا نمی توان به اعداد ۳ اعتماد کرد که این اشتباهات تقریبا ۱۰-۲۰ درصد سطرهای جداول را در بر می گیرد. 

مشکل اینجاست که تصحیح کننده عزیز کاراکتر«ها» که برای اشتباه نشدن با لک جوهر یا نقطه در متون به کار می رود را به اشتباه در همه جا ۳ نوشته اند. به این ترتیب در جدول بروج ۴ برج یعنی ۱۲۰ درجه خطا ایجاد کرده اند! اگر کسی نجوم بداند و به این نکته توجه کند عدد بروج را می تواند به راحتی تصحیح کند اما با همه صفر ها و سه های داخل جداول دیگر چه باید کرد ؟ تشخیص آنها بدون مراجعه به نسخه اصلی غیر ممکن است. 

بدون شک نمی توان این خطا را تقصیر نسخه اصلی انداخت چرا که اگر چنین بود همان دوستانی که خواجه نصیر می گوید به التماس آنهاکتاب را ترجمه کرده است به او اعتراض می کردند! 

موضوع وقتی بدتر می شود که مصحح یک صفحه را جا می اندازد و زیر نویس می کند: ظاهرا یک صفحه از نسخه اصل افتاده است. بعد به خود زحمت نمی دهد آن صفحه را از نسخه های بدل دیگر بررسی کند . این کتاب کمیاب نیست و صدها نسخه فارسی و عربی آن در کتابخانه ها موجود است. حالا به فرض که یک صفحه آن هم از ترجمه خواجه نصیر افتاده باشد! باز هم می توان آنرا از عربی برگرداند یا در بدترین حالت خود نسخه عربی را بدون ترجمه ضمیمه کرد. این سهل انگاری در شان مصححان متون کهن نیست.

 

حالا سوال اینکه چرا با اینکه این کتاب به چاپ چندم رسیده است و هزاران نسخه از آن فروش رفته است کسی تا کنون به این کتاب و خطاهای آن نقدی وارد نکرده است ؟ آیا از بین هزاران خریدار این کتاب کسی به جز نگاه کردن به عکسهای نادقیق آن کاری نکرده است ؟ 

چاپ و ارائه کتابی که تمام ارزشش جداول و داده های دقیق آن است با چنین سهل انگاری و عملکرد غیر تخصصی تنها سودجویی و سوء استفاده از اسم بزرگان است و توهینی به جامعه علمی و ادبی کشور.

ای کاش مصححان در جایی که تخصص ندارند وارد نشوند و ناشران هم صحت و کیفیت مطالب را به جای میزان فروش مدنظر قرار دهند اما بیش از آن ای کاش زود تر کسانی به این گونه کتابها واکنش نشان می دادند.

نظرات
پریا مرادی:
سلام و درود بی کران بر شما. متاسفانه از این دست اتفاقات کم پیش نمی آید. جای تاسف است. ممنون از دقت نظر و ارائه تذکرات تخصصی. مثل همیشه عالی شاد و سلامت باشید.
parvaneh_psm@yahoo.com
مظاهري:
سلام استاد واقعا مايه تأسف است كه افرادي بدون تسلط به علم نجوم اقدام به تصحيح كتابهاي تخصصي در اين زمينه مي كنند. از نقد شما سپاسگزارم
فرهاد قربان‌زاده:
آقای مصطفی ذاکری در یکی از مقاله‌های خود به نقد این کتاب هم پرداخته‌اند. ازجمله اینکه «بدست» به معنی «وجب» را در همه جا «به دست» ذکر کرده‌اند!
نظرات شما پس از تاييد مدير نمايش داده مي شوند
نام و نام خانوادگي*
پست الکترونيک
متن *
لطفا نام خود را به درستي وارد کنيد
لطفا متن پيغام خود را وارد کنيد
لطفا صحت کد امنيتي را بررسي کنيد
تصوير کد امنيتي
ستاره شناسي، نرم افزار نجومي تشتر، دانلود نرم افزار ستاره شناسي، نرم افزار نجومي تشتر، دانلود نرم افزار
کد امنيتي
ورود کاربران
نام کاربري :

رمز عبور :

مرا به خاطر بسپار
رمز خود را فراموش کرده ام
ÓÊÇÑå ÔäÇÓí¡ äÑã ÇÝÒÇÑ äÌæãí ÊÔÊÑ¡ ÏÇäáæÏ äÑã ÇÝÒÇÑ
گروههاي مقالات

مقالات مرتبط